Komentarz do Prawa budowlanego

Data publikacji: czerwiec 2014, źródło: LEX, współautorzy: dr Tomasz Filipowicz, Kamil Buliński

"Prawo Budowlane" Komentarz pod redakcją prof. zw. dr hab. Marka Wierzbowskiego i sędziego NSA Alicji Plucińskiej Filipowicz to pierwsze wydanie z tej serii. Jest to jednocześnie najnowszy, najbardziej aktualny komentarz do ustawy - Prawo budowlane dostępny obecnie na rynku.

Pomimo że na rynku wydawniczym w ostatnich latach ukazało się kilka komentarzy do ustawy - Prawo budowlane, zamysł napisania nowego komentarza do tej ustawy należy ocenić jako trafny. Ustawa - Prawo budowlane zasadnie spotyka się z powszechną krytyką, jako akt prawny o niedoskonałej technice legislacyjnej, wprowadzający przeregulowanie aktywności osób fizycznych i podmiotów gospodarczych w procesie inwestycyjnym, a także zawierający regulacje o nadmiernej represyjności połączonej jednocześnie z brakiem mechanizmów prorozwojowych. Próby zmian ustawy dokonywane w ramach licznych nowelizacji nie tylko nie poprawiły w sposób istotny sytuacji inwestora, ale czasami wręcz przeciwnie, jako dokonywane fragmentarycznie i na zasadzie realizacji doraźnych celów politycznych, godziły w stabilność i spójność Prawa budowlanego. W konsekwencji stosowanie norm prawnych z zakresu Prawa budowlanego, pomimo upływu kilkunastu lat od uchwalenia ustawy, rodzi poważne problemy nie tylko na poziomie realizacji inwestycji po stronie inwestorów, ale także trudności w ich wykładni i stosowaniu przez właściwe organy administracji publicznej oraz sądy administracyjne. Dobrze zatem, że autorzy recenzowanego komentarza podjęli się trudnej roli zdiagnozowania najistotniejszych problemów oraz zaproponowania sposobów ich rozwiązania opartych na rzetelnej analizie zarówno teoretycznej jak i praktycznej. Istotnym walorem recenzowanego opracowania jest omówienie tematów, które nie były wystarczająco szeroko przeanalizowane we wcześniejszych komentarzach. Wymagało to z jednej strony szerokiej wiedzy teoretycznej, ale także specjalistycznej, z drugiej natomiast strony bogatego doświadczenia praktycznego i życiowego.

Merytoryczna zawartość recenzowanego dzieła, zwłaszcza analiza jurydyczna przepisów Prawa budowlanego zasługuje na uznanie. Autorzy nie uciekają od występujących w praktyce problemów stosowania Prawa budowlanego. Obok istotnych problemów teoretycznych, znaleźć w nim można odpowiedzi na wiele problemów występujących w praktyce stosowania przepisów Prawa budowlanego. Pozytywną ocenę wzmacnia dodatkowo przedstawienie przez autorów zagadnień materialnoprawnych w szerszym kontekście procesowym. Recenzowany komentarz stanowi rzetelne studium komentowanej problematyki i jest wynikiem głębokiej i wnikliwej analizy orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Duże uznanie budzi przy tym pełny wybór aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych. Zwraca także uwagę starannie dopracowana strona redakcyjna opracowania. Na końcu książki zaś znajduje się praktyczny skorowidz przedmiotowy, który znakomicie ułatwia szybkie zorientowanie się w interesującej problematyce i pozwala na precyzyjne odnalezienie wybranej kwestii w obszernym opracowaniu.

Przechodząc do bardziej szczegółowych rozważań dotyczących recenzowanej pozycji, pragnę zwrócić uwagę na kilka wybranych kwestii. Proces inwestycyjno-budowlany wiąże się z korzystaniem przez jednostki z przysługujących im wolności i praw konstytucyjnych. Podstawowe prawo jednostki zapewniające prawo do zabudowy nieruchomości gruntowej, zagwarantowane w art. 4 Prawa budowlanego, składa się na istotną treść prawa własności chronionego na podstawie art. 21 i art. 64 Konstytucji. Z drugiej strony stosownie do art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, powodem uzasadniającym ograniczenie swobody w zakresie działalności inwestycyjno-budowlanej może być konieczność ochrony przynajmniej jednej z wartości wskazanych w tym przepisie, a mianowicie: bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej oraz wolności i praw innych osób. Dokonanie przez właściciela nieruchomości jego zabudowy, może co do zasady dojść do skutku, jeżeli zmianę taką dopuszcza pozwolenie na budowę wydane przez właściwy organ albo brak sprzeciwu tego organu. Oznacza to, że sposób korzystania z nieruchomości, polegający na dokonaniu zabudowy nieruchomości przez właściciela nie jest jego swobodną decyzją i dla skuteczności prawnej musi mieć podstawę w akcie prawnym. Realizacja zasad procesu inwestycyjno-budowlanego powinna uwzględniać konieczność zapewnienia ochrony wyżej wskazanych wolności i praw konstytucyjnych. Autorzy Komentarza dokonując wykładni przepisów Prawa budowlanego trafnie rozłożyli akcenty mając na uwadze konieczność zachowania równowagi wartości chronionych przez Konstytucję, pogłębiając rozważania tam, gdzie zagadnienie prawne budzi spory w doktrynie.

W Komentarzu bardzo wnikliwie i obszernie odniesiono się do zawartych w Prawie budowlanym definicji ustawowych, uwzględniając dorobek orzecznictwa sądów administracyjnych. Wyjaśnienie tych pojęć ma duże znaczenie, bowiem definicje ustawowe zostały w Prawie budowlanym określone bardzo ogólnie oraz w oparciu o niejednoznaczne i nieostre kryteria. Ich stosowanie w praktyce wymaga zatem dużej wiedzy i ostrożności. Problemy w ich stosowaniu najlepiej widać na przykładzie konkretnych rozstrzygnięć organów budowlanych oraz sądów administracyjnych. Autorzy szerzej niż dotychczas omówili istotną dla praktyki orzeczniczej problematykę odstępstwa od warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane, dokonując udanej analizy całokształtu zagadnień występujących w tym zakresie. Regulacja zawarta w art. 9 Prawa budowlanego umożliwia dostosowanie szczegółowych i bezwzględnie obowiązujących przepisów techniczno - budowlanych do wyjątkowych stanów faktycznych, w których nie jest możliwe zastosowanie się do tych przepisów, z uwagi na różnego rodzaju okoliczności. Zasadnie zwrócono uwaga na brak uzasadnienia do zawężania stosowania art. 9 Prawa budowlanego jedynie do postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, ale także rozważenia ich zastosowania do postępowań legalizacyjnych, w których konieczna jest ocena zachowania przepisów techniczno - budowlanych. W Komentarzu nie pominięto także tematów, które budzą kontrowersje, prezentując je czasami w sposób odbiegający od powszechnie przyjętego w orzecznictwie i doktrynie. Jako przykład powołać należy kwestię wykonywania robot budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego. W ocenie Autorów ustawienie na gruncie tych urządzeń, niezależnie od wielkości i ciężaru tablic reklamowych, nie stanowi realizacji budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego i nie wymaga pozwolenia na budowę. Zwrócono jednak uwagę, że kwestia związania z gruntem tych urządzeń wymaga każdorazowo indywidualnej i szczegółowej oceny.

Zauważyć należy także, że Autorzy omawiając tematy kontrowersyjne szczegółowo je wyjaśniają, wskazując dlaczego nie podzielają odmiennych wniosków. Poza powołaniem nie akceptowanych poglądów doktryny i orzecznictwa, znaleźć można w takim wypadku także ich rzetelną krytykę, opartą o stosowną argumentację. Z uwagi na ramy tej recenzji nie sposób odnieść się do wszystkich istotnych zagadnień, które autorzy uczynili przedmiotem swoich rozważań.

Recenzowany Komentarz rekomendowałbym wszystkim, którzy interesują się problematyką procesu budowlanego. Bez wątpienia każdy, kogo tematyka Komentarza interesuje, pogłębi swoją wiedzę po jego lekturze i odnajdzie odpowiedź na wiele pytań natury teoretycznej i praktycznej.

Jerzy Siegień




© Copyright 2016 Kancelaria Radców Prawnych Filipowicz Buliński